Czas poświęcony mediom w dzisiejszych czasach jest najdłuższy w porównaniu z innymi formami stałej aktywności. To media, w tym telewizja, kształtuje świadomość społeczną. Ustala ważność informacji, narzuca postawy i wyznacza wartości. Dzieci są szczególnie podatne na medialne oddziaływania. Nie posiadają bowiem jeszcze solidnej wiedzy w wielu dziedzinach, nie mają też ukształtowanych postaw i systemów wartości , nie potrafią w sposób trafny i mądry wybierać i oceniać przekazywanych informacji.
Telewizja zabija u dzieci naturalną potrzebę doświadczania życia. Zbyt długi czas przesiadywania przed ekranem telewizyjnym jest przyczyną ograniczania form dziecięcej aktywności typu zabawy w odkrywanie, poszukiwanie – ekran w gotowej formie pokaże szybciej i bardziej atrakcyjnie. Hamowana jest też dziecięca wyobraźnia, ponieważ media zaoferują gotowe obrazy, scenariusze sytuacji czy zachowań. Telewizja zachęca do umysłowego lenistwa – nie trzeba szukać informacji, wystarczy włączyć przycisk aparatu. Dzieci zaczynają się nudzić wszystkimi propozycjami działań, gdzie nie ma kolorowych, szybko zmieniających się obrazów z podkładem różnego dźwięku. Dziecko przed ekranem jest biernym odbiorcą – telewizor nie oczekuje odpowiedzi! Zaburzają się zdolności językowe dziecka. Staje się nadmiernie pobudzone, rozdrażnione.
Prof. Jadwiga Izdebska zwraca uwagę na następujące fakty:
Telewizja osłabia więzi rodzinne, dzieci oddalają się od rodziców. Zezwalanie na oglądanie przez dzieci reality show oraz tzw. paradokumentów uczą chamstwa. Telewizja uczy agresji – agresja staje się normalna, stępia wrażliwość na krzywdę innych. Im więcej scen przemocy dziecko ogląda w telewizji, tym bardziej staje się agresywne, a im dłużej ogląda , tym bardziej jest przekonane, że są to relacje prawdziwe. Oglądanie scen przemocy i agresji może powodować wybuchy zachowań agresywnych nawet z czasem odroczonym. Dzieci nieakceptowane w grupie rówieśniczej, w środowisku lokalnym, rówieśniczym oglądają wiele scen przemocy, uczą się z ekranu zachowań agresywnych. Młody widz przestaje się orientować w świecie rzeczywistym. Wiele programów emitowanych w telewizji przekazuje zniekształcony obraz świata. Z filmów animowanych, przeznaczonych dla najmłodszych, dziecko dowiaduje się w jaki sposób można kogoś zabić, jakim ciosem najskuteczniej można pokonać przeciwnika. Bohaterowie najmłodszych widzów są uosobieniem różnych sił w walce dobra ze złem, niestety środkiem do osiągnięcia celu jest na ogół przemoc. Sposób na rozwiązywanie konfliktów to używanie pięści, a nie rozmowa.
Dzieci często oglądają telewizję bez zachowania odpowiednich zasad i norm higieny. To właśnie najbliżsi członkowie rodziny mają największy wpływ na to, jak dziecko korzysta z telewizji.
Jak rodzic może nauczyć dziecko korzystać z telewizji?
1. Dokładnie określ, ile i w jakim czasie dziecko może oglądać TV – dobrym sposobem w przypadku małego dziecka jest sporządzenie tzw. bonu telewizyjnego – jest on podobny
do miarki krawieckiej i określa, ile czasu przysługuje dziecku na oglądanie TV – np. godzina dziennie (bon będzie miał więc 60 cm długości i będzie podzielony na 60 cm odcinków).
Po każdym obejrzanym programie należy odciąć taki kawałek bonu, ile czasu wykorzystało dziecko na oglądanie programów telewizyjnych.
2. Dawaj dobry przykład – rodzice powinni stworzyć wzór tzw. rozsądnego telewidza dla własnych dzieci. Wprowadzaj nawyk selekcji programów i dokonuj wyboru programu.
3. Nie używaj telewizora jako opiekunki – małe dzieci nie mogą samodzielnie korzystać z TV.
4. Bądź aktywnym kreatorem korzystania z TV – stawiaj pytania nt. tego, co dziecko przeżywa i czego doświadcza, a także wysłuchuj jego odpowiedzi np. Jak myślisz, czy Supermen istnieje naprawdę? Dlaczego uważasz, że jest wymyślony? Czy pies może wstać, żywy i wesoły, po upadku z wysokości i po „rozpłaszczeniu się” na asfalcie? itp.
5. Dbaj o to, aby podczas posiłków, rodzinnych spotkań czy zabaw z dzieckiem TV był wyłączony.
6. Nie przekupuj dziecka TV – odbiornik ustaw nieco z boku, a nie w „centrum życia rodziny”.
7. Nie unikaj zakazów korzystania z TV – po wyczerpaniu limitu czasowego – wyłącz TV.
8. Nie pozwól na oglądanie TV w samotności, wcześnie rano lub gdy minie pora pójścia do łóżka.
9. Najpierw obowiązki, potem przyjemności.
10.Wprowadź „dni bez telewizji”. Spróbuj zainteresować dziecko innymi, aktywniejszymi formami spędzania czasu. Ważny jest żywy kontakt z dzieckiem, pełen ciepła, bliskości
i szacunku. telewizja może stanowić zagrożenie w procesie wychowania i kształtowania się postaw dziecka, natomiast z drugiej strony
Oprócz przedstawionych zagrożeń telewizja posiada też wiele pozytywnych aspektów - przybliża dziecku świat, umożliwiając mu poznanie różnych kultur i zwyczajów innych ludzi. Pokazuje życie roślin, zwierząt, a także inne zjawiska przyrodnicze oraz programy edukacyjne, które wzbogacają wiedzę i ułatwiają naukę języków obcych.
Najważniejsza jest rola dorosłych – rodziców, dziadków, nauczycieli – którzy swymi mądrymi, przemyślanymi działaniami zachęcą do korzystania z innych propozycji niż treści, wyświetlane na ekranach telewizorów i nauczą zasad bezpiecznego korzystania z telewizji.
Źródło:
E. Jaszczyn, A. Kozłowski Wpływ telewizji na rozwój dziecka – Wychowanie w przedszkolu nr 6 / 2000
A. Andrzejewska „ MAGIA SZKLANEGO EKRANU – Zagrożenia płynące z telewizji” Poradnik nauczyciela, wychowawcy ,pedagoga” Warszawa 2007
J. Izdebska „Rodzina, dziecko, telewizja” Wydawnictwo Trans Humana
Przygotowała Marzena Mitulska